Türkiye’de Hayvancılık Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Türkiye'de Hayvancılığın Yapısı

   Türkiye, coğrafi konumu ve yer şekillerinin çeşitliliği sayesinde zengin bir hayvan varlığına sahiptir. Hayvan sayısı bakımından Avrupa'da ilk sıralarda yer almasına rağmen, elde edilen et ve süt verimi gelişmiş ülkelerin gerisindedir. Bu durumun temel nedeni, geleneksel mera (otlak) hayvancılığının yaygın olmasıdır.

   Hayvancılıkta Verimi Artırma Yolları

   • Hayvan Soylarının Islahı: Yerli ırkların yerini et ve süt verimi yüksek kültür ırkları ile melezlerinin alması sağlanmalıdır.
   • Yem Sanayisinin Geliştirilmesi: Kaliteli kaba ve kesif yem üretimi artırılarak yem maliyetleri düşürülmelidir.
   • Besi ve Ahır Hayvancılığına Geçiş: İklim ve otlak koşullarına bağımlılığı azaltmak için modern kapalı alan hayvancılığı yaygınlaştırılmalıdır.
   • Erken Kesimin Önlenmesi: Kuzu ve buzağı kesimleri denetlenerek hayvanların kesim olgunluğuna erişmesi beklenmelidir.
   • Otlakların Islahı ve Aşırı Otlatmanın Önlenmesi: Meranın taşıma kapasitesine dikkat edilmeli ve münavebeli (nöbetleşe) otlatma uygulanmalıdır.
   • Sağlık ve Pazarlama Koşullarının İyileştirilmesi: Salgın hastalıklarla mücadele edilmeli, modern soğuk hava zinciri ve kooperatifleşme desteklenmelidir.

   Küçükbaş Hayvancılık ve Coğrafi Dağılışı

   Türkiye'de en yaygın hayvancılık türü küçükbaş hayvancılıktır. Bu durumun temel sebebi, karasal iklim koşullarına bağlı olarak bozkır (step) bitki örtüsünün geniş alan kaplamasıdır.

   Koyun Yetiştiriciliği

   Bozkır alanlarında yaygın olan koyun, Türkiye'de sayıca en fazla yetiştirilen hayvandır. Başta İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu olmak üzere düz veya az engebeli tüm plato ve ovalarda beslenir. Karaman, Dağlıç, Kıvırcık ve Merinos önemli yerli ırklardandır.

   Kıl Keçisi Yetiştiriciliği

   Engebeli ve dağlık arazilerde, özellikle maki ve çalılıkların yaygın olduğu Akdeniz (Toroslar) kuşağında yoğunlaşmıştır. Kuraklığa ve zorlu arazi şartlarına son derece dayanıklıdır. Ağaç sürgünlerine ve ormanlara zarar verebildiği için ormanlık alanlarda otlatılması sınırlandırılmıştır.

   Tiftik (Ankara) Keçisi Yetiştiriciliği

   Yünü (tiftik/moher) son derece değerli olan bu ırk, başta Ankara ve çevresi (İç Batı Anadolu) ile Siirt ve Mardin çevrelerinde yetiştirilmektedir. Ancak yapay liflerin yaygınlaşması tiftik üretimini geçmişe göre azaltmıştır.

   Büyükbaş Hayvancılık

   Büyükbaş hayvancılık; sığır, manda, at, eşek ve katır gibi hayvanları kapsar. Türkiye'de et ve süt üretiminde sığır ilk sıradadır.

   Mera Tipi Büyükbaş Hayvancılık

   Yaz yağışlarının görüldüğü ve buna bağlı olarak boylu alpin ve subalpin çayırların geliştiği alanlarda mera tipi büyükbaş hayvancılık yoğunlaşmıştır.

   • Erzurum-Kars ve Ardahan Platoları: Yaz kuraklığının yaşanmaması ve gür otlaklar sayesinde mera sığırcılığının merkezidir.
   • Doğu Karadeniz Yaylaları: Benzer biçimde bol yağış ve çayır varlığı nedeniyle sığır yetiştiriciliğine elverişlidir.

   Besi ve Ahır Hayvancılığı

   Tüketici nüfusun fazlalığı ve pazar olanaklarına yakınlık nedeniyle Marmara, Ege ve İç Anadolu gibi gelişmiş bölgelerde modern yöntemlerle yürütülür. Bu faaliyet türünde iklim koşullarına bağımlılık yoktur; üretimde dalgalanma asgari düzeydedir.

   Manda Yetiştiriciliği

   Sulu ve bataklık alanları seven manda varlığı, bataklıkların kurutulması ve makineli tarımın yaygınlaşmasıyla azalmıştır. Başta Samsun (Kızılırmak Deltası), İstanbul ve Afyonkarahisar çevresinde sütü ve kaymağı için yetiştirilmektedir.

   Özelleşmiş Hayvancılık Kolları

   Kümes Hayvancılığı

   Tavuk, hindi, kaz ve ördek yetiştiriciliğini kapsar. Üretim tamamen kapalı ve iklimden bağımsız modern tesislerde yapılır. En önemli kuruluş kriteri büyük tüketim merkezlerine (pazara) yakınlıktır. Bu nedenle Marmara, Ege ve İç Anadolu'nun büyükşehir çevrelerinde (Bolu, Sakarya, Manisa, Balıkesir) yoğunlaşmıştır.

   Arıcılık

   Bitki örtüsünün zengin ve çiçeklenme döneminin uzun olduğu, sanayi ve tarımsal ilaçlamadan uzak engebeli alanlarda yapılır. İklime ve mevsimsel koşullara doğrudan bağlıdır. Muğla (çam balı), Ordu, Rize (Anzer balı), Kars, Hakkâri ve Adana öne çıkan merkezlerdir.

   İpek Böcekçiliği

   Dut yaprağı ile beslenen ipek böceğinin kozasından ipek elde edilmesi faaliyetidir. Suni ipek üretiminin artmasıyla geleneksel üretim alanı olan Bursa ve Bilecik'te gerilemiş; son yıllarda Diyarbakır, Batman ve Antalya gibi illerde yaşatılmaya devam etmiştir.

   Su Ürünleri ve Balıkçılık

   Türkiye'de deniz balıkçılığı en çok Karadeniz'de (tür az fakat miktar fazla) yapılır; bunu Boğazlar ve Marmara Denizi izler. Ege ve Akdeniz'de ise kıyı girinti-çıkıntılarında kültür balıkçılığı (çipura, levrek kafes üretimi) yaygındır. İç sularda ise baraj göllerinde alabalık yetiştiriciliği önemli bir ekonomik faaliyettir.